Handleiding satellietdataportaal

Inleiding

In deze handleiding wordt beschreven hoe u gemakkelijk het portaal kan gebruiken. Daarbij krijgt u inzicht in de verschillende mogelijkheden binnen het portaal. Mocht u vragen houden dan kunt u gerust contact opnemen met onze helpdesk. Doorgaans is deze bereikbaar van 08:30 tot 18:00 op werkdagen.

Telefoon: 0527-241010

E-mail: helpdesk-nlsa @geoserve.nl

De handleiding is ingedeeld aan de hand van de volgende vragen:

Voor wie is het satellietdataportaal bedoeld?

Hoewel satellieten wereldwijd opnames kunnen maken, bevat het satellietdataportaal uitsluitend satellietdata van Nederland (en soms een klein stuk net buiten de landsgrenzen) en Caribisch Nederland (de BES-eilanden; Bonaire, Sint Eustatius en Saba).

De satellietdata zijn bedoeld voor alle Nederlandse gebruikers (inclusief die van Caribisch Nederland). Zowel in (Caribisch) Nederland gevestigde bedrijven, overheden en organisaties als individuele personen, woonachtig in (Caribisch) Nederland.

Met welke apparaten kan het satellietdataportaal worden gebruikt?

Het satellietdataportaal kan worden gebruikt met een PC, mobiele telefoon of tablet. De viewer van het portaal is web-based waarvoor geen aparte software nodig is. De volledige functionaliteit is beschikbaar op alle apparaten (PC, mobiele telefoon, tablet). Alleen voor toegang tot de FTP-server is FTP-client software nodig vanwege de (beveiligde) encryptie van het dataverkeer.

Welke satellietdata kan ik vinden?

Er worden 2 typen satellietdata beschikbaar gemaakt: optische data en radardata. Beide typen vertellen iets anders over hetzelfde gebied, en zijn daarom vaak juist een mooie aanvulling op elkaar.

Optische datasets

Optische satellieten maken, net als een camera, opnames van het zonlicht dat door het aardoppervlak wordt teruggekaatst. Dat doen ze niet alleen in de kleuren die het menselijk oog kan zien (rood, groen, blauw), maar vaak ook daarbuiten. Het nabij-infrarood kanaal is bijvoorbeeld erg gevoelig voor vegetatie: hoe voller en gezonder de begroeiing, hoe sterker dit kanaal reageert. Door een beeld samen te stellen uit nabij-infrarood, rood en groen (in plaats van rood, groen, blauw) ontstaat een zogeheten false-color-beeld, waarin vegetatie feloranje tot rood oplicht. Dat maakt het meteen een stuk makkelijker om bijvoorbeeld gewasgroei of natuurontwikkeling te beoordelen.

Sommige satellieten in het portaal, zoals SuperView-NEO-3, meten zelfs in nog meer banden dan de gebruikelijke rood, groen, blauw en nabij-infrarood. Elke extra band opent een net iets ander venster op het aardoppervlak:

Coastal blue dringt beter door water heen dan gewoon blauw, en is daardoor geschikt voor het in kaart brengen van ondiep kustwater en waterkwaliteit.
Geel helpt om vegetatie scherper te onderscheiden van bijvoorbeeld kale grond of bebouwing.
Red edge ligt precies op de overgang tussen rood en nabij-infrarood en is extreem gevoelig voor het chlorofylgehalte van planten. Hierdoor is plantenstress hiermee vaak al zichtbaar vóórdat u het met het blote oog zou zien.
Twee NIR-banden (in plaats van één) vangen net iets andere golflengtes binnen het infrarood, wat een fijnmaziger onderscheid tussen vegetatietypes en nauwkeurigere biomassaschattingen mogelijk maakt.

Naast deze kleurenbanden nemen de meeste satellieten in het portaal ook een panchromatische band op: één brede, “kleurloze” band die al het zichtbare licht in één keer vastlegt. Omdat deze band zoveel licht binnenkrijgt, kan hij met een veel hogere resolutie worden opgenomen dan de losse kleurenbanden. Door een proces dat pansharpening heet, waar scherpe panchromatische opname wordt gecombineerd met de kleurinformatie uit de overige banden, ontstaat een beeld dat zowel scherp als in kleur is.

Dit brengt ons bij een fundamentele afweging: hoe meer spectrale banden een sensor onderscheidt, hoe minder licht er binnenkomt per band, en hoe groter de pixels dus moeten zijn om nog een bruikbaar signaal te meten. Dat is precies waarom de panchromatische band, die al het licht in één keer opvangt, de scherpste resolutie heeft. Datzelfde principe ziet u terug tussen SuperView-NEO-1 en SuperView-NEO-3: NEO-3 meet in acht spectrale banden (tegenover vier bij NEO-1), maar heeft daardoor een grovere resolutie (50cm panchromatisch / 2m multispectraal, tegenover 25-30cm / 1,2m bij NEO-1). Welke combinatie van sensoren het beste past, hangt dus af van uw toepassing: gaat het om fijn ruimtelijk detail, of juist om een rijker spectraal beeld?

Voordat een satellietbeeld goed bruikbaar is, ondergaat het meestal nog een aantal bewerkingsstappen: het wordt geometrisch gecorrigeerd en over de topografie gedrapeerd, en optioneel wordt de invloed van de atmosfeer (waterdamp, aerosolen, waas) eruit gefilterd (zie: Wat zijn de BOA reflectance producten?).

Een actueel overzicht van alle optische datasets in het portaal; welke satellieten, over welke periodes en met welke resolutie, is te vinden op Beschikbare data | Optische data

Radar datasets

Radarsatellieten werken heel anders: in plaats van te wachten op zonlicht, sturen ze zelf een radarpuls (microgolflengte) naar de aarde en meten wat daarvan terugkomt. Daardoor is radar, in tegenstelling tot optische data, ook bruikbaar ’s nachts en door bewolking heen. Vanwege de licentievoorwaarden (zie: Wat mag ik doen met de satellietdata?) is hiervoor nog aparte registratie is vereist (zie: Registreren, hoe en waarom?).

Net als optische sensoren in verschillende kleuren waarnemen, werken radarsatellieten in verschillende golflengtes, vaak aangeduid als X-, C- of L-band. Een korte golflengte (X-band, zo’n 3cm) is erg gevoelig voor fijne oppervlaktedetails, maar “ziet” nauwelijks door een gewas of boomkroon heen. Een lange golflengte (L-band, zo’n 24cm) dringt juist wél goed door vegetatie en droge grond heen, en wordt daarom vaak gebruikt om bijvoorbeeld bosbiomassa of bodemvocht te schatten.De radarsatelliet die het Satellietdataportaal gebruikt, Radarsat-2, meet met C-band (golflengte 5,6cm), een middenweg tussen deze twee uitersten. Deze golflengte geeft een aardige indicatie over het doordringend vermogen: doorgaans kan de radar door kleine obstakels ‘heenkijken’ als deze kleiner dan 5,6cm zijn.

Van elke radarpuls worden eigenlijk twee dingen vastgelegd: hoe sterk het signaal terugkaatst (intensiteit) en hoe lang het onderweg was (fase).

U kunt een radarbeeld eigenlijk beschouwen als een soort ruwheidsmeter. De intensiteit zegt namelijk iets over hoe glad of ruw een oppervlak is. Een glad oppervlak, zoals kalm water of asfalt, kaatst het signaal grotendeels weg van de satelliet en is dus donker op het beeld. Een ruw of hard oppervlak, zoals bebouwing, kaatst juist veel signaal terug en is helder. Dat maakt radar bij uitstek geschikt voor veranderingsdetectie (wordt er iets gesloopt of gebouwd?) en voor het in kaart brengen van open water, bijvoorbeeld bij overstromingen.

De fase kan gebruikt worden om de afstand tussen satelliet en aardoppervlak tot op millimeters nauwkeurig te meten. Voor deze berekening is de ruwe radardata nodig, het zogeheten SLC-formaat (Single Look Complex). Door dezelfde plek meerdere keren op te nemen en de fasemetingen met elkaar te vergelijken, een techniek die InSAR heet, is het mogelijk bodembeweging in kaart te brengen, in ideale omstandigheden tot op 1 millimeter per jaar nauwkeurig. Dit werkt het best op harde, stabiele oppervlakken; op water en in dichte begroeiing is de meting minder betrouwbaar.

Een actueel overzicht van de beschikbare radardataset, satelliet, periode en resolutie, is te vinden op Beschikbare data | Radardata

Wat mag ik doen met de satellietdata?

U mag de satellietdata van het satellietdataportaal zowel voor professionele als privé doeleinden gebruiken. De eigenaren van de satellietdata hebben organisaties en individuen, die gevestigd zijn in Nederland, het recht gegeven om de satellietdata binnen Nederland te gebruiken. De satellietdata mag niet door organisaties of individuen in het buitenland gebruikt worden. Deze beperking is ook van toepassing op bewerkte satellietdata (zolang de satellietdata nog herkenbaar is).

De uitgebreide licentievoorwaarden kunt u vinden op:

Licentievoorwaarden | Satellietdataportaal.nl

Als u twijfelt, neem dan contact op met de helpdesk.

Registreren, hoe en waarom?

Zonder registratie kunt u de satellietdata alleen bekijken in de viewer van het satellietdataportaal. Door u te registeren als gebruiker van het satellietdataportaal krijgt u volledige toegang tot de optische satellietdata (o.a. download).

U kunt zich registreren door in de zijbalk links in het venster “Profiel” te kiezen en dan “Registreren”. Bij registratie verklaart u o.a. dat u zich aan de licentievoorwaarden van de satellietdata houdt.

Voor toegang tot de radardata is een aparte aanvraag nodig, waarbij u akkoord gaat met de licentievoorwaarden voor deze data. U kunt toegang aanvragen in de viewer in de zijbalk links via het FILTEREN menu > 20m Radarsat-2 >Toegang aanvragen. Het NLSA beoordeelt uw aanvraag, deelt deze ter inzage met de dataleverancier en verstrekt u na goedkeuring toegang tot de data.

Hoe kan ik de satellietdata vinden in het satellietdataportaal?

De data is te vinden op de website: www.satellietdataportaal.nl.

Zijpaneel viewer.satellietdataportaal.nl

In het zijpaneel links op de webpagina van de viewer bevindt zich het bovenstaande menu.

De zoekprocedure loopt van boven naar beneden:

1: Keuze NL/BES

Standaard laadt de kaart van Nederland. Via de “NL/BES” – knop kan een van de BES-eilanden actief worden gemaakt.

2: ZOEKEN

Hierbij kunt u uw zoekgebied invoeren d.m.v. het zetten van een puntlocatie (Plaats marker-symbool), het tekenen van een lijn, vierkant of polygoon op de kaart, of het ingeven van een (topografische) naam, bijvoorbeeld adres, plaatsnaam, regio of postcode, in het invulveld. Ook kunnen coördinaten worden opgegeven in het invulveld door te beginnen met het @-teken gevolgd door de coördinaten in lat/lon (bijvoorbeeld @52.1,4.5) of in RD-coördinaten (bijvoorbeeld @155000,463000).

Tevens kunt u een eigen geo-bestand (max. 4MB | ± 4000 punten) van uw interessegebied uploaden om als zoekgebied te gebruiken. De volgende geo-bestanden kunnen worden geüpload: KML, GeoJSON, GPKG, SHP (in ZIP) of GDB.

U kunt het zoekgebied ook opslaan zodat u het bij volgende sessies weer opnieuw kan gebruiken (zie Hoe kan ik mijn zoekgebied bewaren en op de hoogte blijven van nieuwe opnames? hoe dit werkt).

Zoekresultaten:

Zodra u het zoekgebied heeft ingevoerd verschijnen de zoekresultaten. Deze resultaten worden in een nieuw zijpaneel boven elkaar weergegeven op volgorde van opnamedatum (met meest recent opgenomen beeld bovenaan).

Door in dit zijpaneel op het gewenste satellietbeeld te klikken wordt dit beeld op de kaart gezet. Standaard wordt het beeld in natuurlijke kleuren (RGB; Rood-Groen-Blauw) getoond. Door op “IRG” te klikken in de zoekresultaten wordt het false color beeld (in de kleuren nabij-Infrarood-Rood-Groen) getoond.

Daarnaast kunt u al de zoekresultaten verfijnen middels de twee schuiven boven de gevonden zoekresultaten. Met de schuif “Bewolkingraad in %” kunt u te bewolkte beelden weg filteren. En met de schuif “dekkingspercentage” kunt u beelden weglaten die een te klein deel van het interessegebied dekken (bij 100% dekt het beeld dus volledig het interessegebied).

3: LAGEN

Ook kunt u de achtergrondlaag kiezen waarop de satellietdata wordt getoond. Standaard opent het portaal met de BRT achtergrondkaart. Desgewenst kunt u, via de optie “Basiskaart” onder LAGEN ook de OpenStreetMap of een luchtfoto als achtergrond kiezen.

In dit menu kunt u ook landsdekkende mozaïeken van de satellietdata bovenop de achtergrondlaag zetten. Deze mozaïeken zijn gemaakt van een “best of” selectie van de scherpste satellietdata (sinds 2023 zijn dat 30cm resolutie beelden, daarvoor 50cm of 80cm resolutie beelden). De selectie wordt gemaakt uit landsdekkende opnameperiodes van steeds 6 à 10 weken.

4: FILTEREN

Hierbij kunt u de zoekresultaten verbreden of verfijnen door een keuze te maken uit de datasets en de zoekperiode aan te passen. Standaard worden de 30cm beelden getoond vanaf 01-Feb-2023; vanaf deze datum zijn dit type beelden toegevoegd aan het satellietdataportaal.

Welke zoekcriteria worden standaard toegepast in de viewer?

Als na het definiëren van het interessegebied de filters niet worden aangepast dan worden de standaard ingestelde zoekcriteria toegepast, te weten:

Startdatum: 01-Feb-2023
Einddatum: vandaag
Datasets: 0.3m Pleiades-NEO en 0.3m SuperView-NEO

Dit zijn de meest recente datasets die op dit moment ook worden aangevuld met nieuwe opnames. Met de standaard ingestelde startdatum wordt gezocht vanaf het begin van deze datasets.

Er kan ook gezocht worden naar andere datasets die eerder zijn opgenomen. Dit kan door deze bij “Resolutie” (onder “FILTEREN”) aan te vinken. Na het selecteren van andere datasets, wordt de startdatum van de zoekcriteria automatisch aangepast naar de datum van het eerste beschikbare satellietbeeld van deze dataset. Let op, op de Sentinel-2 dataset na, worden de andere datasets niet meer bijgevuld. Zie ook de paragraaf “Optische datasets” in het antwoord op de vraag Welke satellietdata kan ik vinden? in deze handleiding.)

De oudste satellietbeelden zijn Formosat-beelden met een 2m resolutie van 2012 en 2014.

Hoe kan ik mijn zoekgebied bewaren en op de hoogte blijven van nieuwe opnames?

Nadat u het zoekgebied heeft gedefinieerd (zie onder Hoe kan ik de satellietdata vinden in het satellietdataportaal? hoe dit werkt) kunt u het bewaren voor toekomstige sessies.

• Zorg ervoor dat u eerst bent ingelogd.
• Selecteer de save-knop (het “schijf”-symbooltje) in het ZOEKEN menu.
• Selecteer “PROFIEL” uit de zijbalk.
• Voer onder “Interessegebied toevoegen” de naam in van het zoekgebied.
• Sla het zoekgebied op met de save-knop (het “schijf”-symbooltje)

Er worden bijna dagelijks nieuwe satellietbeelden opgenomen die in het satellietdataportaal worden toegevoegd. Mocht u op de hoogte willen blijven van nieuwe opnames van uw zoekgebied, dan kunt u dat instellen bij uw opgeslagen zoekgebied met de schuif “Monitor”. Hierna krijgt u steeds een e-mail zodra er een nieuw optisch satellietbeeld van uw zoekgebied is toegevoegd aan het satellietdataportaal.

Hoe kan ik de satellietdata bekijken in het satellietdataportaal?

Zodra u een satellietbeeld hebt geselecteerd uit de zoekresultaten van de zijbalk wordt het op de achtergrondlaag gezet. Met de computermuis kunt u nu over het beeld bewegen (linkermuistoets ingedrukt houden en slepen) en inzoomen tot op vol detail (met behulp van muiswieltje). U kunt eenvoudig een ander beeld bekijken door op een ander beeld uit de zoekresultaten te klikken.

Standaard wordt het natuurlijke kleurenbeeld getoond (RGB; Rood-Groen-Blauw), zoals we hetzelf ook zouden waarnemen met onze eigen ogen. In plaats daarvan kunt u ook het false color beeld (IRG; (nabij-)Infrarood-Rood-Groen) bekijken. Dit doet u door bij het beeld in de zoekresultaten op “IRG” te klikken.

Beelden vergelijken

Als u 2 of meer beelden onderling wilt vergelijken om veranderingen te zien dan kunt u de “Vergelijker” gebruiken.

Selecteer uit de zoekresultaten het eerste satellietbeeld door erop te klikken en na het uitvouwen op “Selecteer voor vergelijking” te klikken.
Selecteer op dezelfde manier het tweede / volgende satellietbeeld. TIP: dit kan ook een false color-weergave van hetzelfde of ander beeld zijn.
Vervolgens kunt u op “Vergelijking openen” klikken via “ACTIES” van de menubalk.

Als de “vergelijker” is geopend kunnen de beelden met de slider worden vergeleken. Via de pull down menu’s kan tussen de beelden worden gewisseld.

Timelapse

Meerdere beelden vergelijken kan u middels een timelapse doen. De gekozen beelden worden dan automatisch in volgorde van selectie achter elkaar getoond. In de timelapse kan de volgorde nog worden aangepast door een beeld naar boven of beneden te slepen.

Selecteer uit de zoekresultaten het eerste satellietbeeld door erop te klikken en na het uitvouwen op “Selecteer voor timelapse” te klikken.
Selecteer op dezelfde manier achter elkaar de volgende satellietbeelden.
Vervolgens kunt u op “Timelapse openen” via “ACTIES” van de zijbalk.
Eenmaal geopend kunt u de timelapse bekijken, door- en terugbladeren en pauzeren .
Ook kunt u de URL naar de timelapse naar uw e-mailadres sturen. Ook kan de timelapse direct uit het portaal gedownload worden (mp4-formaat).

Welke landsdekkende mozaïeken zijn er beschikbaar?

Via “LAGEN” en dan “Mozaïek” in het zijpaneel links op de webpagina van de viewer, kunt u verschillende mozaïeken bekijken. Van iedere opnameperiode wordt een zo wolkenvrij mogelijk mozaïek beschikbaar gemaakt van de meest geschikte satellietbeelden uit die opnameperiode. Deze periodemozaïeken zijn beschikbaar voor periodes vanaf 2017 tot nu. Zo’n mozaïek komt binnen enkele weken na het einde van een opnameperiode beschikbaar in het satellietdataportaal.

Daarnaast is er ook “Het meest recente mozaïek” beschikbaar in het satellietdataportaal voor gebruikers die behoefte hebben aan het meest actuele beeld van Nederland. Dit mozaïek wordt continu (tijdens de opnameperiodes) geactualiseerd met nieuw opgenomen satellietbeelden. Dit mozaïek geeft de meest recente blik op heel Nederland. Omdat ongeacht de bewolkingsgraad, het meest recente beeld in dit mozaïek wordt toegevoegd kan dit mozaïek wel een hogere bewolkingsgraad hebben (dan bijvoorbeeld het laatste periodemozaïek).

Welke kaartprojectie wordt gebruikt?

Alle verwerkte satellietdata in het satellietdataportaal hebben de RD-projectie (Rijksdriehoekscoördinaten). De EPSG-code van deze projectie is 28992.

De ruwe data (inclusief de Radarsat-2 data) hebben niet de RD-projectie maar hebben een UTM-projectie of zijn nog in geografische coördinaten (dit verschilt per leverancier).

Hoe kan ik het tijdstip van een opname vinden?

Verreweg de meeste optische satellietdata worden rond het middaguur (lokale tijd) opgenomen. Dit heeft een technische reden. Dan is er het meeste zonlicht waardoor de beste satellietbeelden (met minste ruis) kunnen worden opgenomen.

Het precieze tijdstip is terug te vinden in de bestandsnaam van het verwerkte satellietbeeld (JJJJMMDD_UUMMSS). Bijvoorbeeld:

20210531_111534_SV1-03_SV_RD_11bit_RGBI_50cm_Heerenveen.tif

Bovenstaand beeld is opgenomen op 31-mei-2021 om 11:15:34 UTC Zulu. Let op dat dit tijdstip in UTC Zulu (Coordinated Universal Time) is. De lokale tijd is +2 uur (bij zomertijd) of +1 uur (wintertijd). Dit (zomertijd) beeld is dus om 13:15:34 lokale tijd opgenomen.

De Radarsat-2 data (dat ook geen zonlicht nodig heeft) wordt in de vroege ochtend of vroege avond opgenomen. De tijdstippen (UTC) zijn op eenzelfde manier terug te vinden in de bestandsnamen. Bijvoorbeeld:

RS2_OK123781_PK1110829_DK1054842_XF0W2_20210227_055910_HH_SLC.zip

Dit beeld is 27-feb-2021 om 05:59:10 UTC (06:59:10 lokale tijd) opgenomen.

Noot: het tijdstip van opname wordt ook gebruikt en weergegeven in de lijstjes onder “ACTIES” in de menubalk, zodat in geval van meerdere scenes in een beeldstrook het juiste beeld kan worden geselecteerd aan de hand van het opnametijdstip. Omdat de satelliet opneemt van noord naar zuid, lopen de tijden ook op met de scenes van boven naar beneden.

Hoe kan ik de satellietdata downloaden en zelf gebruiken?

Voordat u de satellietdata kunt downloaden, dient u ingelogd te zijn in het satellietdataportaal met uw gebruikersaccount. U kunt inloggen via het menu van het satellietdataportaal “PROFIEL” in de zijbalk. Heeft u nog geen gebruikersaccount? Zie onder Registreren, hoe en waarom? hoe u zich kunt registreren.

U kunt de satellietdata ook downloaden en gebruiken in uw eigen applicatie (zoals Catalyst, ERDAS, SNAP, PhotoShop, etc.). Er zijn verschillende type producten beschikbaar. Het bestandsformaat is steeds GeoTIFF. De geometrische projectie is RD – Rijksdriehoek (EPSG: 28992), behalve de ruwe data (die is in UTM of geografische coördinaten).

Beschikbare type producten:

Ruw beeldmateriaal: Dit zijn de producten zoals geleverd door de leverancier. De beelden zijn nog niet geometrisch gecorrigeerd. De beelden zijn wel radiometrisch en sensor gecorrigeerd.
Geometrisch gecorrigeerde satellietdata (naam: “RGBI 12bit RD Ortho”): Hierbij is het ruwe beeldmateriaal nauwkeurig geometrisch gecorrigeerd (en geprojecteerd naar RD). De spectrale informatie (radiometrie) is onbewerkt, waardoor het beeld optimaal gebruikt kan worden voor analyse of visualisatie doeleinden. Dit product heeft ook alle multispectrale kanalen (Rood, Groen, Blauw, nabij-Infrarood). Dit product is zowel beschikbaar als multispectraal product (1.2 meter resolutie in geval van Pleiades NEO- of Superview NEO-1 -data) en als pansharpened product (0.3 meter resolutie bij Pleiades NEO- of Superview NEO-1 -data).
GIS-klaar satellietdata (naam: “RGB 8bit RD GIS-klaar” of “IRG 8bit RD GIS-klaar”): Behalve een geometrische correctie is op deze data ook een extra radiometrische correctie toegepast. De beelden zijn visueel geoptimaliseerd. Er is zowel een versie in natuurlijke kleuren (RGB) beschikbaar als een “false color” (IRG).

Er zijn 2 manieren hoe de data gedownload kan worden: via het portaal (handig voor een beperkt aantal downloads) of via FTP (handig wanneer veel of vaak producten moeten worden gedownload),

Via het portaal:

Kies het beeld dat u wilt downloaden door erop te klikken in de zoekresultaten van de zijbalk.
Kies vervolgens “Selecteer voor download”.
Het gekozen beeld komt nu in het lijstje onder “ACTIES” in de menubalk.
Desgewenst kunt u eerst nog meerdere beelden toevoegen aan dit lijstje (door bovenstaande stappen opnieuw uit te voeren).
Nu kunt u het beeld klikken in dit lijstje. U kunt dan kiezen welk type product u wilt downloaden. Daarnaast zal de download direct beginnen.

Via FTP:

FTP-download kan alleen via een FTP-client worden gedaan (zoals FileZilla). FTP-download via een webbrowser is niet mogelijk (vanwege de gebruikte encryptie).

Adres: ftp.satellietdataportaal.nl

Inloggen gaat met uw gebruikersnaam en wachtwoord van het satellietdataportaal. Hieronder vindt u de instellingen voor de FTP-client.

Eenmaal ingelogd kunt u de data selecteren en downloaden. De data is opgedeeld per satelliet en vervolgens per producttype en opnamedatum (naamconventie: JJJJMMDD).

Hoe kan ik een uitsnede uit een satellietbeeld downloaden?

Wanneer uw interessegebied (aanzienlijk) kleiner is dan het gebied van het hele satellietbeeld, dan kunt u er ook voor kiezen om een uitsnede uit het satellietbeeld te downloaden. Dit doet u door een bestelling te plaatsen in het portaal.

Via het portaal:

Voer uw interessegebied correct in
Kies het beeld waarvan u een uitsnede wilt downloaden uit de zoekresultaten van de zijbalk.
Kies vervolgens “Voeg toe aan bestelling”.
Het gekozen beeld komt nu in het lijstje onder “ACTIES” in de menubalk.
Kies dan “Bestelling plaatsen” en het type product van de uitsnede/clip.
Geef een referentienaam op voor de bestelling en plaats de bestelling.
Uw bestelling wordt nu geproduceerd. Afhankelijk van de bestelgrootte en wachtrij met andere bestellingen, kan het 10 minuten tot enkele uren duren totdat de bestelling klaar is.
Zodra de bestelling klaar is ontvangt u een e-mail met een download-link naar het product.
Uw bestelling is ook terug te vinden onder “PROFIEL” en vervolgens “Jouw bestellingen”.

Hoe kan ik de satellietdata gebruiken in mijn GIS?

Van alle satellietdata in het portaal zijn ook GIS-geschikte versies gemaakt. Dit betekent dat ze direct te openen en bekijken zijn in uw GIS (en kaartcorrect gebruikt kunnen worden samen met uw andere GIS-data). De gebruikte methode is WMTS.

Het bekijken van de data in uw GIS gaat als volgt:

Kies het beeld dat u wilt bekijken uit de zoekresultaten van de zijbalk.
Kies vervolgens “Selecteer voor WMTS”.
Het gekozen beeld komt nu in het lijstje onder “ACTIES” in de zijbalk.
Desgewenst kunt u eerst nog meerdere beelden toevoegen aan dit lijstje (door bovenstaande stappen opnieuw uit te voeren).
Nu kunt u het beeld klikken in dit lijstje en vouwt het open in 1 of meerdere scenes (afhankelijk of het een beeldstrook is of een beeld van 1 scene groot), waarbij elk scene in de beeldstrook is aangeduid met het tijdstip van opname (naamconventie UU:MM:SS). Nu kunt u een scene uitkiezen en het WMTS-adres van de RGB of de IRG kopiëren (door erop te klikken). Het WMTS-adres wordt nu automatisch gekopieerd naar het klembord van uw PC.
Vervolgens kunt u in uw GIS dit adres invoeren bij toevoegen WMS/WMTS-laag (o.a. kan dit in ArcGIS en QGIS). Het is niet nodig om een authenticatie toe te voegen.

Noot: In QGIS kunnen via de QGIS STAC API browser plugin alle beelden via de metadata in het portaal gezocht en gevonden en bekeken worden.

Hoe krijg ik al mijn zoekresultaten in mijn GIS?

In plaats van een WMTS-link voor ieder afzonderlijk beeld in uw GIS in te voeren, kunt u ook één WMTS-link generen voor al uw gevonden zoekresultaten.

Dit doet u door eerst uw interessegebied op te slaan (zie “Hoe kan ik mijn zoekgebied bewaren en op de hoogte blijven van nieuwe opnames?” voor uitleg hoe). Daarna kunt u het interessegebied openvouwen en de WMTS-link generen. U kunt dit doen voor zowel RGB als IRG.

U dient in uw (GIS-)applicatie niet alleen de WMTS-link in te voeren maar ook uw login-gegevens (van uw account van het satellietdataportaal) om de zoekresultaten zichtbaar te krijgen.

Hoe kan ik andere spectrale banden en kleurinstellingen zien? (Expert View)

De eerste manier is om het beeld te downloaden (bijvoorbeeld de geometrisch gecorrigeerde satellietdata “RGBI 12bit RD Ortho”) en met eigen remote sensing of GIS software de beelden te bekijken en radiometrisch / spectraal te bewerken. Dit is een relatief omslachtige manier omdat het eigen opslag, extra tijd en toegang tot (soms kostbare) software vraagt.

De tweede manier is om de Expert View in het satellietdataportaal te gebruiken. U kunt dan de beelden in de viewer spectraal veranderen / optimaliseren. De Expert View functie is beschikbaar voor alle 30 cm beelden (vanaf 2023). Dit gaat als volgt:

Klik op het te bekijken beeld in de zoekresultaten van de zijbalk.
Kies vervolgens “Selecteer voor Expert View”.
Het gekozen beeld komt nu in het lijstje onder “ACTIES” in de menubalk.
Nu kunt u het beeld klikken in deze lijst en vouwt het open in 1 of meerdere scenes (afhankelijk of het een beeldstrook is of een beeld van 1 scene groot), waarbij elke scene in de beeldstrook is aangeduid met het tijdstip van opname (naamconventie UU:MM:SS).
Klik op het gewenste beeld of scene uit de beeldstrook en daarna opent de Expert View.
Vervolgens kunt u met vijf schuiven het beeld spectraal aanpassen, te weten:
1. “Belichting”. Met deze schuif kan de belichtingssterkte verhoogd (schuif naar rechts) of verlaagd (schuif naar links) worden. Donkere delen (bijvoorbeeld schaduw of water) kunnen worden opgelicht door te schuiven naar rechts.
2. “Saturatie”. Saturatie of verzadiging verwijst naar de intensiteit van kleuren in een satellietbeeld. Wanneer de saturatie wordt verhoogd (schuif naar rechts) dan worden kleuren feller en levendiger. Verminder je de verzadiging (schuif naar links), dan nemen de kleurtonen af en nemen de grijstinten toe.
3. Met de overige drie schuiven (rood, groen en blauw) kan de kleurbalans van het satellietbeeld worden aangepast. Met de schuif naar rechts zal de desbetreffende kleur meer getoond worden ten opzichte van de andere 2 kleuren.
Ook kunt u andere bandcombinaties toepassen, naast de voorgedefinieerde weergaven in RGB (natuurlijke kleuren) of IRG (false color). Klik hiervoor op “Bands” en selecteer per kleurweergave (R: G: B: ) een bandnummer. De spectrale banden zijn als volgt ingedeeld: 1 =rood; 2 = groen; 3 = blauw; 4 = nabij-infrarood (en in het geval van Pléiades-NEO: 5 = red edge en 6 = deep blue). De bandencombinatie R:1; G:2; B:3 is dus een weergave in natuurlijke kleuren en bandencombinatie R:4; G:1; B:2 de weergave in IRG.

Wat zijn de BOA reflectance producten?

De SuperView-NEO beelden die zijn opgenomen vanaf 1-feb-2026 kunt u ook als Bottom-of-Atmosphere product (BOA) downloaden.

Een Bottom‑of‑Atmosphere (BOA) product is een satellietbeeld waarbij de gemeten straling is gecorrigeerd voor atmosferische effecten, zodat alleen de reflectie van het aardoppervlak zelf overblijft. Deze Bottom‑of‑Atmosphere (BOA) reflectie, ook wel Surface Reflectance (SR) genoemd, is het deel van de inkomende zonnestraling dat door het aardoppervlak wordt teruggekaatst. Het resultaat is dat deze producten beter de werkelijke optische eigenschappen van
het oppervlak benaderen. Daardoor zijn deze producten geschikt voor:

tijdreeksanalyses;
vergelijking van beelden van verschillende satellieten/sensoren;
kwantitatieve analyses zoals indexberekeningen.

De atmosferische correcties worden per beeld toegepast met één set instellingen voor dat beeld. Een aantal van deze instellingen wordt bepaald met behulp van externe bronnen (omdat die niet wordt gemeten door de SuperView-NEO satellieten zelf), zoals bijvoorbeeld de waterdamp en de aerosolen. Dit betekent dat er niet gericht wordt gecorrigeerd voor bijvoorbeeld haze/mist op de beelden.

Het bereik van de reflectiewaarden is van 0 (geen reflectie) tot 1 (100% reflectie) en zijn opgeslagen in het product als floatingnumber (32 bit). De producten zijn 4 bands (BGRI) en hebben een 30cm of 50cm pixelgrootte.

De beelden die voor 1-feb-2026 zijn opgenomen zijn niet atmosferisch gecorrigeerd. Met de juiste software kunnen deze oudere beelden door de gebruiker zelf worden verwerkt naar BOA reflectance producten (zie: Hoe krijg ik de reflectiewaardes van een optisch satellietbeeld?).

Hoe krijg ik de reflectiewaardes van een optisch satellietbeeld?

Van de meeste type optische satellietbeelden van het satellietdataportaal kunnen de reflectiewaardes worden afgeleid.

Hiervoor kunnen de ruwe beelden of de geometrische gecorrigeerde beelden (maar niet de GIS-klaar producten, want daarvan zijn de pixelwaardes veranderd) als startpunt worden gebruikt.

De pixelwaardes (DN) van deze producten zijn een maat voor de hoeveelheid gemeten straling door de satellietsensor.

In het metadatabestand van de ruwe beelden staan twee calibratiewaardes opgenomen waarmee de DN kan worden omgezet naar de RADIANCE gemeten door de satellietsensor (TOA, Top Of Atmosphere). De calibratiewaardes heten: GAIN en BIAS (of OFFSET). Voor de SuperView-NEO data die vanaf 01-feb-2026 tot nu zijn opgenomen heten deze waardes AbsCalibrationGain en AbsCalibrationBias.

De meeste image processing software pakket kunnen met deze waardes de conversie naar RADIANCE maken.
De formule is: RADIANCE= DN x GAIN + BIAS

Let op, bij data van Airbus (Pleiades-NEO en Spot-6/7) is de GAIN geen vermenigvuldigingsfactor maar een deelfactor. De formule is dan:
RADIANCE= DN / GAIN +BIAS

Deze RADIANCE-waardes zijn TOA (eenheid: watt/m2/steradian/micrometer). Vaak zijn reflectiewaardes op maaiveldhoogte nodig (om de waardes met bijvoorbeeld veldmetingen te kunnen vergelijken), surface reflectance (SR).

Voor deze waardes moet voor de verstorende invloed van de atmosfeer (o.a. waterdamp, aerosolen) worden gecorrigeerd (atmosferische correctie). Ook moeten factoren als de zonnestand (elevation en azimuth) en inkijkhoek van het beeld worden meegenomen. Dit kan gedaan worden met onder andere het ATCOR-model of 6S (dat vaak geïntegreerd is in image processing software).

Wat kan ik met de STAC API?

Met de STAC API kunt u uw applicaties laten communiceren met het satellietdataportaal. Met de API krijgen uw applicaties direct toegang tot alle datasets in het satellietdataportaal. Zowel de TIFF-bestanden als de map tiles (WMTS en/of XYZ).

Er is gekozen om de API volgens STAC-specificatie beschikbaar te maken. STAC is een nieuwe web service specificatie die inmiddels de officieuze internationale standaard is geworden onder professionele gebruikers van satellietdata.

De API geeft uw applicaties toegang tot:

alle TIFF-producten van zowel de optische als radar (SAR) datasets;
de map tiles van alle afzonderlijke optische beelden (zowel WMTS als XYZ).

Alleen geregistreerde gebruikers van het satellietdataportaal hebben toegang tot de API. De applicatie dient zich dan eerst in te loggen (met de login credentials van deze gebruiker). Zie de vraag Registreren, hoe en waarom? in deze handleiding als u zich nog niet heeft geregistreerd. Met de API kunt u dezelfde filters toepassen als die in de viewer (o.a. zoekgebied, datumselectie, type dataset).

De handleiding voor de technische implementatie vindt u hier:
https://api.satellietdataportaal.nl/v2/docs